Một trong những lý do lớn nhất khiến game blockchain khó bước ra khỏi ngách là vì chúng được xây trên một giả định sai:
rằng nếu mọi thứ đều on-chain thì game sẽ “công bằng hơn”, “minh bạch hơn” và “đúng tinh thần Web3 hơn”.
Nghe có vẻ hợp lý. Nhưng khi áp vào game, giả định đó nhanh chóng sụp đổ.
Game không phải là một hệ thống cần chứng minh từng bước hành động. Game là một hệ thống cần giữ nhịp trải nghiệm. Và hai thứ này thường mâu thuẫn với nhau.
Vấn đề thật sự không nằm ở TPS
Rất nhiều cuộc tranh luận xoay quanh TPS, latency hay phí giao dịch. Nhưng đó chỉ là bề mặt.
Vấn đề sâu hơn nằm ở cách state game tồn tại theo thời gian.
State trong game không phải là snapshot tĩnh. Nó là một dòng chảy. Một người chơi không “ở vị trí X” như một con số độc lập, mà họ đang di chuyển từ X sang Y, tương tác với môi trường, phản ứng với người chơi khác, và điều chỉnh hành vi dựa trên kết quả vừa xảy ra.
Blockchain, về bản chất, xử lý các sự kiện rời rạc và bất đồng bộ. Nó rất giỏi trong việc nói: “điều này đã xảy ra”.
Nhưng nó không được thiết kế để nói: “điều này đang diễn ra”.
Khi cố ép game chạy theo logic đó, trải nghiệm bị bẻ cong để phục vụ hệ thống, thay vì ngược lại.
Fully on-chain không phải là đỉnh cao, mà là một cực đoan
“Fully on-chain game” thường được xem như một lý tưởng. Nhưng trong thực tế, nó là một lựa chọn cực đoan, phù hợp với một số thể loại rất hẹp, chứ không phải game đại chúng.
Khi mọi state đều phải chờ xác nhận on-chain:
Gameplay trở nên chậm
Thiết kế bị bó buộc
Dev phải hy sinh sự linh hoạt để đổi lấy tính xác minh
Kết quả là game trở nên giống một bài toán kỹ thuật hơn là một trải nghiệm giải trí.
Điều trớ trêu là: người chơi không đòi hỏi điều đó.
Họ không cần biết từng frame combat có được ghi on-chain hay không. Thứ họ quan tâm là:
Công sức bỏ ra có được ghi nhận không?
Tài sản họ sở hữu có thể bị lấy đi không?
Kết quả họ đạt được có thể bị đảo ngược tùy tiện không?
Đó là những câu hỏi về quyền và giá trị, không phải về từng bước hành động.
@Vanarchain chọn blockchain làm lớp kết toán, không phải lớp mô phỏng
Từ góc nhìn này, cách Vanar tiếp cận bài toán state game trở nên dễ hiểu hơn.
Họ không cố gắng mô phỏng toàn bộ gameplay trên chain. Thay vào đó, họ sử dụng blockchain như một lớp kết toán cuối cùng cho những state có hệ quả lâu dài.
Gameplay vẫn chạy off-chain, nơi tốc độ và cảm giác chơi được ưu tiên.
Blockchain chỉ tham gia khi có thứ gì đó cần được:
Ghi nhận quyền sở hữu
Xác nhận kết quả
Đóng băng trạng thái không thể sửa ngầm
Đây không phải là cách tiếp cận “thuần Web3” theo nghĩa lý tưởng, nhưng là cách tiếp cận phù hợp với thực tế game.
State theo phiên, không theo hành động
Một hệ quả quan trọng của cách làm này là việc Vanar khuyến khích state được commit theo phiên chơi hoặc chuỗi hành vi, thay vì theo từng hành động nhỏ.
Chain không cần biết người chơi đã đi bao nhiêu bước hay đánh bao nhiêu lần.
Chain chỉ cần biết:
Phiên chơi đó đã kết thúc như thế nào
Ai nhận được gì
Tài nguyên nào đã bị tiêu hao
Cách làm này biến blockchain thành một sổ cái kết quả, thay vì một log chi tiết của từng hành vi. Và với game, điều này hợp lý hơn rất nhiều.
Trust không biến mất, nhưng được giới hạn
Một phản biện phổ biến là: “Nếu gameplay off-chain thì vẫn phải tin studio”.
Điều đó đúng. Nhưng vấn đề không phải là có trust hay không, mà là trust ở đâu.
Vanar không hứa hẹn loại bỏ hoàn toàn trust. Họ chỉ cố gắng đảm bảo rằng:
Những gì đã được ghi nhận trên chain thì không thể bị thay đổi lén lút
Studio không thể tùy ý đảo ngược quyền sở hữu hay kết quả đã commit
Nếu studio làm game tệ, game sẽ chết. Nhưng đó là thất bại ở tầng sản phẩm, không phải thất bại ở tầng hạ tầng.
Blockchain không nên được dùng để “cứu” game dở. Nó chỉ nên được dùng để bảo vệ giá trị khi game vận hành đúng.
Vấn đề thật sự là kỷ luật thiết kế
Cách tiếp cận của Vanar đòi hỏi một thứ khó hơn công nghệ: kỷ luật.
Kỷ luật trong việc:
Không on-chain hóa những thứ không cần thiết
Không biến token thành động lực cho mọi hành động
Không đánh đổi trải nghiệm để lấy narrative marketing
Khi thị trường nguội, kỷ luật này dễ giữ.
Khi hype quay lại, áp lực “on-chain hóa mọi thứ” sẽ rất lớn.
Đó mới là bài test thật sự.
Nếu Vanar có thể giữ được ranh giới này qua nhiều chu kỳ, điều đó cho thấy họ không chỉ hiểu blockchain, mà còn hiểu game và hiểu giới hạn của chính mình.
Và trong một ngành đầy những dự án cố làm mọi thứ, đôi khi việc biết mình không nên làm gì mới là lợi thế dài hạn lớn nhất.
